ใบความรู้

ประกอบการสอนวิชาศิลปะกับชีวิต  รหัส  3111

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  1

เรื่อง    การแสดงพื้นเมืองภาคกลาง

 

        ภาคกลางภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่ม  มีแม่น้ำหลายสายเพมาะแก่การกสิกรรม  ทำนา  ทำสวน  ประชาชนอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์  จึงมีการเล่นรื่นเริงในโอกาสต่างๆมากมาย  ทั้งตามฤดูกาล  และตามเทศกาล  ตลอดจนตามโอกาสที่มีงานรื่นเริง

            ภาคกลางเป็นที่รวมของศิลปวัฒนธรรม  การแสดงจึงมีการถ่ายทอดสืบต่อกัน และพัฒนาดัดแปลงขึ้นเรื่อยๆ  จนบางอย่างกลายเป็นการแสดงนาฏศิลป์แบบฉบับไปก็มี  เช่น รำวง  เป็นต้น  และเนื่องจากเป็นที่รวมของศิลปะนี้เอง  ทำให้คนภาคกลางรับการแสดงของท้องถิ่นใกล้เคียงเข้าไว้หมด  แล้วปรุงแต่งตามเอกลักษณ์ของภาคกลางคือ  การร่ายรำที่ใช้มือ  แขน  และลำตัว เช่นการจีบมือ  ม้วนมือ  ตั้งวง  การอ่อนเอียงและยักตัว  สังเกตได้จาก  รำลาวกระทบไม้  ที่ดัดแปลงมาจาก เต้นสาก  การเต้นเข้าไม้ของอีสานในการเต้นสากก็เป็นการเต้นกระโดดตามลีลาอีสาน แต่การรำลาวกระทบไม้ที่กรมศิลปากรปรับปรุงขึ้นใหม่นั้น  นุ่มนวลอ่อนหวาน กรีดกรายร่ายรำ แม้การเข้าไม้ก็นุ่มนวลมาก

            การแสดงพื้นเมืองภาคกลางมีหลายอย่าง เช่น รำวง  รำเหย่อย  เต้นกำรำเคียว  เพลงเรือ

ลำตัด  เพลงพวงมาลัย  ฯลฯ

            เต้นกำรำเคียว

          เต้นกำรำเคียว  เป็นการแสดงพื้นเมืองของจังหวัดนครสวรรค์  นิยมเล่นกันในท้องนาขณะมีการลงแขกเกี่ยวข้าว  ใครเหนื่อยก็หยุดเกี่ยว  ร้องรำทำเพลงกันเพื่อความบันเทิง  และผ่อนคลายความเหน็ดเหนื่อยด้วย  บทร้องก็เป็นไปในทางเกี้ยวพาราสีกัน  เมื่อ พ.. 2504  กรมศิลปากรได้นำศิลปินไปหัดร้องและรำมาจากชาวนา ตำบลย่านมัทรี  อำเภอพยุหะคีรี  จังหวัดนครสวรรค์  และกรมศิลปากรได้แต่งเพลง  ดนตรีเข้าประสานการเล่นเพื่อให้เหมาะแก่การที่จะนำออกแสดง ในงานบันเทิง

            ลักษณะการแสดง  ชายหญิงจะแยกกันออกเป็น  2 แถว แล้วมาตั้งเป็นครึ่งวงกลม  ออกไปร้องรำตรงกลางทีละคู่ ผู้ที่ไม่ได้รำ ช่วยตบมือเป็นจังหวะ และคอยร้องรับเป็นลูกคู่  เมื่อร้องแก้กันจบแล้วก็รำกลับเข้ายืนตามที่เดิม  คู่อื่นก็ออกไปร้องรำ จนครบทุกคู่

            การแต่งกาย

            ชาย  นุ่งกางเกงขาก๊วย  สวมเสื้อม่อฮ่อม  มีผ้าขาวม้าคาดเอว  สวมหมวกสาน

            หญิง  นุ่งโจงกระเบน  หรือผ้าถุง สีดำ  สวมเสื้อคอกลม  แขนกระบอกสีน้ำเงิน

สวมงอบ    ทั้งชายและหญิง มือขวาถือเคียว  มือซ้ายถือกำรวงข้าว

            ดนตรีประกอบ ที่ชาวนาเล่นกัน ไม่มีดนตรี  ที่ปรับปรุงแล้ว ใช้วงปี่พาทย์ประกอบ