เรื่อง   แร่รัตนชาติ  

...................

                แร่รัตนชาติ หรือที่เรียกว่า  อัญมณี  ส่วนมากเกิดในรูปของผลึก ประกอบด้วย แร่ชนิดเดียว มีสีสวย  ความแข็งสูง  เมื่อนำมาขัดมัน หรือเจียระไนแล้ว ทำให้เกิดการกระจายแสง เป็นประกายแวววาว งดงาม ตำรับเก่าแก่ของไทย ระบุรัตนชาติในตำราแก้วเก้าประการ ดังนี้

                                                เพชรดี

                                                มณีแดง (ทับทิม)

                                                เขียวใสแสงมรกต

                                                เหลืองใสสดบุษราคัม

                                                แดงแก่ก่ำโกเมนเอก

                                                สีหมอกเมฆนิลกาฬ

                                                มุกดาหารหมอกมัว

                                                แดงสลัวเพทาย

                                                สังวาลสายไพฑูรย์

                สมบัติที่สำคัญที่ใช้จำแนกรัตนชาติ  และพิสูจน์ว่าเป็นรัตนชาติชนิดใด  นอกจากจะอาศัยสีสัน รูปลักษณะของผลึกที่เกิดตามธรรมชาติแล้ว  ยังมีเกณฑ์ทางวิทยาศาสตร์ที่จะบอกได้แน่นอน คือ ความแข็ง  ความถ่วงจำเพาะ  และค่าดัชนีหักเหของแสง

                ความแข็งหรือความคงทนต่อการขูดขีดของแร่รัตนชาติแต่ละชนิดไม่เท่ากัน  นักธรณีวิทยา

ชาวเยอรมัน ชื่อ เฟดดริก  โมส์  ได้ทำการทดลองเปรียบเทียบความแข็งของแร่ต่างๆ  โดยใช้วิธีเอาแร่ที่มีความแข็งต่างกัน  ขีดซึ่งกันและกัน  ตั้งแต่แร่ทัลด์ ซึ่งอ่อนที่สุดจนเล็บขูดได้  และเรื่อยไปจนถึงเพชรซึ่งแข็งที่สุด  ตามลำดับ

 

การเปรียบเทียบอันดับความแข็งของโมส์กับความแข็งเปรียบเทียบกับทัลค์

 

ชื่อแร่

อันดับความแข็ง

ลักษณะความแข็ง

ความแข็งเปรียบเทียบ

กับทัลค์

ทัลค์

1

อ่อนลื่น มือเล็บ ขูดเข้า

1

ยิปซัม

2

เล็บขูดเข้าแต่ผิวไม่ลื่น

1.3

แคลไซต์

3

สตางค์แดงขูดเป็นรอย

2

ฟลูออไรต์

4

มีดหรือตะไบ ขูดเป็นรอย

25

อะปาไตต์

5

กระจกขีดเป็นรอยบนผิวแร่

41

ออโธเคลส

6

แร่ขีดกระจกจะเป็นรอยบนกระจก

833

ควอรตซ์

7

ขีดกระจกเป็นรอยได้โดยง่าย

1333

โทแปซ

8

 

5067

คอรันดัม

9

ขีดแร่ที่แข็ง 1 – 7 ให้เป็นรอยได้

46667

เพชร

10

 

466667

 

                สมบัติบางประการของรัตนชาติชนิดต่างๆ

  ชื่อรัตนชาติ

           สีที่มองเห็น

ความแข็ง

  ความถ่วงจำเพาะ

ค่าดัชนีหักเหของแสง