การฟังและดูเพื่อจับประเด็นและสรุปความ

  ความหมายของการจับประเด็น

 การจับประเด็นหมายถึง การจับข้อความสำคัญหรือใจความสำคัญของเรื่อง

  ความหมายของการสรุปความ

                การสรุปความ  คือ  การหยิบยกเอาความคิดหลักหรือประเด็นที่สำคัญของเรื่องมากล่าวย้ำให้เด่นชัด  โดยใช้ประโยคสั้นๆแล้วเรียบเรียงให้เป็นระเบียบ

  มารยาทในการฟังและดู

                . มองสบตาผู้พูด  ไม่มองออกนอกห้องหรือมองไปที่อื่น  อันเป็นการแสดงว่าไม่สนใจเรื่องที่พูดและไม่เอาหนังสือไปอ่านขณะที่ฟังหรือดู

                . รักษาความสงบ ไม่ส่งเสียงรบกวนผู้อื่น  ไม่เอาของขบเคี้ยวเข้าไปทำลายสมาธิของผู้อื่น  การชมภาพยนตร์ควรปิดโทรศัพท์มือถือจะได้ไม่รบกวนความสุขของผู้อื่น  ไม่ควรพาเด็กเล็กๆไปในโรงภาพยนตร์หรือในที่ที่ต้องการความสงบ

                . แสดงกิริยาอาการที่เหมาะสม  วัยรุ่นไม่ควรนั่งเกี้ยวพาราสีกันในที่สาธารณชนที่ต้องการความสงบในการฟังและการดู  เพราะนอกจากจะรบกวนสายตาคนอื่นแล้วยังเป็นการแสดงกิริยาที่ขัดต่อขนบธรรมเนียมของไทยอีกด้วย

                . ในการดูภาพไม่ควรขีดเขียนหรือฉีกภาพซึ่งแสดงถึงความไม่มีวัฒนธรรมที่ดีงาม

๔ หลักการฟังและดูเพื่อสรุปความและจับประเด็น

การฟังและดูเพื่อจับประเด็นและสรุปความ เป็นทักษะเบื้องต้นที่ทุกคนจะต้องฝึกฝน  เราจะต้องติดตามฟัง ดูเรื่องราวโดยตลอด  ดังนั้นจึงต้องมีสมาธิในการฟังและสามารถแยกแยะได้ว่าข้อความใดเป็นใจความสำคัญ และข้อความใดเป็นพลความ  ถ้าเราเข้าใจเรื่องราวได้โดยตลอดแล้วเราย่อมจดจำเรื่องราวที่ฟังและสามารถถ่ายทอดให้คนอื่นฟังได้ด้วย

                ในการฟังแต่ละครั้ง  เราต้องจับประเด็นของเรื่องที่ฟังได้ คือ รู้ว่าผู้พูดต้องการสื่อสารอะไร เป็นประเด็นสำคัญ  และรู้จักว่าอะไรคือประเด็นรองซึ่งขยายประเด็นสำคัญ  การฟังเช่นนี้เป็นการฟังเพื่อจับใจความสำคัญและใจความรองและรายละเอียดของเรื่อง  มีวิธีการฟังดังนี้

                . ฟังเรื่องราวให้เข้าใจ  พยายามจับใจความสำคัญของเรื่องเป็นตอนๆ ว่าเรื่องอะไร  ใครทำอะไร  ที่ไหน  เมื่อไร  อย่างไร

                . ฟังเรื่องราวที่เป็นใจความสำคัญแล้วหารายละเอียดของเรื่องที่เป็นลักษณะปลีกย่อยของใจความสำคัญ  หรือที่เป็นส่วนขยายใจความสำคัญ

.สรุปความโดยรวบรวมเนื้อหาสาระสำคัญอย่างครบถ้วน

                                วิธีการสรุปความจากการฟังนั้น  เราจะต้องค้นหาให้พบว่าสารใดเป็นความคิดสำคัญในเรื่องนั้นๆ  แล้วสรุปไว้เฉพาะใจความสำคัญ  โดยเขียนชื่อเรื่อง  ผู้พูด  โอกาสที่ฟัง  วัน  เวลา  และสถานที่ที่ได้ฟังหรือดูไว้เป็นหลักฐานเครื่องเตือนความทรงจำต่อไป

การฟังและดูเพื่อจับประเด็นและสรุปความ  เป็นการฟังในชีวิตประจำวันเพื่อให้ได้สาระสำคัญของเรื่องที่ฟัง  เช่น  ฟังการสนทนา  ฟังเรื่องราวข้อมูลข่าวสารต่างๆ  ฟังโทรศัพท์  ฟังประกาศ  ฟังการบรรยาย  ฟังการอภิปราย  ฟังการเล่าเรื่อง  เป็นต้น

วิธีสรุปความตามลำดับขั้น

. ขั้น อ่าน  ฟัง  และดู

                - อ่าน  ฟังและดูให้เข้าใจอย่างน้อย    เที่ยว  เพื่อให้ได้แนวคิดที่สำคัญ

. ขั้นคิด

                - คิดเป็นคำถามว่าอะไรเป็นจุดสำคัญของเรื่อง

- คิดต่อไปว่า  จุดสำคัญของเรื่องมีความสัมพันธ์กับสิ่งใดบ้าง  จดสิ่งนั้นๆไว้เป็นข้อความสั้นๆ

-คิดวิธีที่จะเขียนสรุปความให้กะทัดรัดและชัดเจน

. ขั้นเขียน

- เขียนร่างข้อความสั้นๆที่จดไว้

-       ขัดเกลาและตบแต่งร่างข้อความที่สรุปให้เป็นภาษาที่ดีสื่อความหมายได้แจ่มแจ้งชัดเจน

-           

ตัวอย่างการสรุปความ

เรื่อง  เราคือบทเรียนของเด็ก

                การศึกษาเป็นเรื่องสำคัญของชีวิต  ทุกคนเกิดมาจะโง่  จะฉลาด  จะดีจะชั่วขึ้นอยู่กับการศึกษา  พ่อแม่ทุกคนปรารถนาจะให้บุตรหลานของตนเป็นคนดี  จนถึงกับยอมทนลำบากตรากตรำทำการงานหาทรัพย์สินเงินทองมาเป็นค่าใช้จ่าย เพื่อการศึกษาของบุตรหลาน  นับว่าเป็นหน้าที่และสิ่งที่ควรได้รับการยกย่องในการเสียสละนั้น

                แต่ยังมีสิ่งที่มีคุณค่าที่สุดในชีวิตเด็ก  ก็คือบทเรียนอันเป็นจริยศึกษาซึ่งเกิดจากการปฏิบัติตัวของพ่อแม่ผู้ปกครองของเด้ก นั่นคือการประพฤติปฏิบัติดีงาม  เพราะสิ่งที่เด็กได้ยินได้ฟัง  ได้รู้ได้เห็นจากพ่อแม่ผู้ปกครองของตน  เช่นการพูดจาไพเราะ  การงานเป็นระเบียบเรียบร้อยเป็นต้น  สิ่งเหล่านี้

เป็นบทเรียนอย่างสำคัญ  ที่จะซึมซาบเข้าไปในจิตใจของเด็กดียิ่งกว่าหนังสือบทเรียนอื่นๆ  นั้นเป็นการให้การศึกษาที่มีค่ายิ่ง  เป็นการปลูกสร้างนิสัยที่ดีให้แก่เด็ก

                ถ้าพ่อแม่  ผู้ปกครองเป็นคนดี  มีนิสัยดี  เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่  มีเมตตา  มีความยุติธรรม  มีความรัก  ความสามัคคีในครอบครัว  เป็นแบบอย่างที่ดี  ก็จะทำให้เด็กเอาอย่างในทางดี  เป็นคนดีของพ่อ แม่ ผู้ปกครอง  สมความปรารถนาทุกประการ

ถ้าปรารถนาดี  หวังดีต่อบุตรหลาน  อย่าเพียงแต่จะให้ทุนการศึกษาอย่างเดียว  ต้องทำตนให้เป็นตัวอย่างที่ดี  เป็นบทเรียนที่มีค่าของบุตรหลานด้วย  แล้วความปรารถนาของเราก็จะสมหวัง

                                                                                จาก  “แสงธรรม”  ของมูลนิธิ  ...

การสรุปความ

. ขั้นอ่าน  ฟัง และ คิด      จับแนวคิดได้ดังนี้

“ พ่อแม่ หาเงินทองมาให้ลูกเรียนอย่างเดียวยังไม่พอ ต้องปฏิบัติตนเป็นตัวอย่างที่ดีแก่ลูกด้วยจึงจะนับว่าได้ให้การศึกษาที่ถูกต้องแก่ลูก”

. ขั้นเขียน

                .  ข้อความที่จดไว้ช่วยจำ 

“การศึกษา  เรื่องสำคัญ – คนจะดีจะชั่ว  โง่ ฉลาดเพราะการศึกษา  พ่อแม่หาเงินมาให้ลูกเรียนเสียสละควรยกย่อง  สิ่งที่มีค่าต่อเด็ก – บทเรียนจริยศึกษา  คุณธรรม  การปฏิบัติตนดีงาม เป็นตัวอย่างที่ดี   รักลูกต้องทำให้เป็นตัวอย่างที่ดีด้วย”

.  ข้อความที่สรุปแล้ว

“การศึกษามีความสำคัญต่อชีวิตเด็ก  เพราะสามารถทำให้เด็กฉลาดและเป็นคนดีได้ พ่อแม่ที่รักลูก  อยากให้ลุกเป็นคนดีนั้น ไม่ควรจะพอใจเพียงการทำหน้าที่หาเงินมาให้ลูกเรียนเท่านั้น  แต่ควรคำนึงถึงบทเรียน

จริยศึกษาอันมีคุณค่ายิ่งต่อชีวิตของเด็ก  อันได้แก่การที่พ่อแม่เป็นผู้มีคุณธรรมและปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างในทางที่ดีงามแก่ลูกด้วย”