ธาตุและสารประกอบ
การแบ่งสารตามองค์ประกอบทางเคมี แบ่งได้ดังนี้
        1. ธาตุ (Element)  หมายถึง  สารบริสุทธิ์เนื้อเดียวที่มีองค์ประกอบอย่างเดียว  ธาตุไม่สามารถจะนำมาแยกสลายให้กลายเป็นสารอื่นโดยวิธีการทางเคมี  ธาตุมีทั้งสถานะที่เป็นของแข็ง  เช่น  ธาตุสังกะสี(Zn)   ตะกั่ว(Pb)  เงิน (Ag) และดีบุก (Sn) ,   เป็นของเหลว เช่น ปรอท (Hg)    เป็นก๊าซ   เช่น  ไนโตรเจน (N2)   ฮีเลียม (He)  ออกซิเจน (O2)     ไฮโดรเจน (H2)  เป็นต้น ธาตุยังแบ่งออกเป็น โลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ ตามสมบัติที่แตกต่างกันออกไป
        ธาตุโลหะ (metal) จะเป็นธาตุที่มีสถานะเป็นของแข็ง (ยกเว้นปรอท ที่เป็นของเหลว  ) มีผิวที่มันวาว  นำความร้อน และไฟฟ้าได้ดี  มีจุดเดือดและจุดหลอมเหลวสูง (ช่วงอุณหภูมิระหว่างจุดหลอมเหลวกับจุดเดือดจะต่างกันมาก)   ได้แก่  โซเดียม (Na),   เหล็ก (Fe) , แคลเซียม (Ca) , ปรอท (Hg),  อะลูมิเนียม (Al), แมกนีเซียม (Mg) ,  สังกะสี (Zn) , ดีบุก (Sn)  ฯลฯ
        ธาตุอโลหะ    มีได้ทั้งสามสถานะ  สมบัติส่วนใหญ่จะตรงข้ามกับอโลหะ  เช่น ผิวไม่มันวาว ไม่นำไฟฟ้า ไม่นำความร้อน จุดเดือดและจุดหลอมเหลวต่ำ  เป็นต้น   ได้แก่  คาร์บอน( C ) , ฟอสฟอรัส (P) ,กำมะถัน (S) โบรมีน (Br),  ออกซิเจน (O2) ไฮโดรเจน (H2),  คลอรีน (Cl2) ,  ฟลูออรีน (F2) เป็นต้น
                ธาตุกึ่งโลหะ (metalloid)  ได้แก่  โบรอน (B) ,  ซิลิคอน ( Si) ,   เป็นต้น
        2. สารประกอบ (compound) หมายถึง "สารบริสุทธิ์เนื้อเดียวที่เกิดจากธาตุตั้งแต่สองชนิดขึ้นไปเป็นองค์ประกอบ"  สารประกอบเกิดจากการรวมตัวของธาตุโดยวิธีการทางเคมี สามารถแยกสลายให้เกิดเป็นสารใหม่หรือกลับคืนเป็นธาตุเดิมได้  สารประกอบจะมีสมบัติเฉพาะตัวที่แตกต่างจากธาตุเดิม เช่น   น้ำ  มีสูตรเคมีเป็น H2O น้ำเป็นสารประกอบที่เกิดจากธาตุไฮโดรเจน(H) และออกซิเจน (O)  แต่มีสมบัติแตกต่างจากไฮโดรเจนและออกซิเจน  น้ำตาลทรายประกอบด้วยธาตุคาร์บอน ( C ),ไฮโดรเจน (H) ,และออกซิเจน (O) เป็นต้น
                สารประกอบชนิดหนึ่ง ๆ จะต้องมีอัตราส่วนของธาตุที่เป็นองค์ประกอบคงที่  เช่นน้ำ ประกอบด้วยธาตุไฮโดรเจน และออกซิเจน โดยมีอัตราส่วนโดยมวลของ  H : O = 1 : 8  คาร์บอนไดออกไซด์ประกอบด้วยธาตุคาร์บอนและออกซิเจนโดยมีอัตราส่วนโดยมวลของ  C : O = 3 : 8  เป็นต้น
                สารประกอบมีทั้งสถานะที่เป็นของแข็ง  ของเหลว  และก๊าซ  เช่น  กลูโคส (C6H12O6) หินปูน (CaCo3 ) เป็นของแข็ง  เอธานอล (C2H5OH) และอะซิโตน (CH3COCH3)   เป็นของเหลว   มีเธน (CH4)  และ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2)  เป็นก๊าซ  เป็นต้น
        3. ของผสม (Mixture)  หมายถึง  สารที่ไม่บริสุทธิ์ซึ่งเกิดจากสารบริสุทธิ์ตั้งแต่  2  ชนิดขึ้นไปผสมกัน อาจจะเป็นการผสมกันระหว่างธาตุกับธาตุ  สารประกอบกับสารประกอบ  หรือธาตุกับสารประกอบก็ได้  เช่น อากาศเป็นของผสมระหว่างก๊าซไนโตรเจน  ออกซิเจน  และก๊าซอื่นๆ  เล็กน้อย  พริกกับเกลือ  เป็นของผสมระหว่างพริกกับเกลือ  น้ำเกลือเป็นของผสมระหว่าง น้ำกับเกลือ  และทองเหลือง ซึ่งเป็นของผสมระหว่างทองแดง (Cu)  กับสังกะสี (Zn)  เป็นต้น
 
เปรียบเทียบสมบัติของธาตุ และสารประกอบ
ธาตุ       
1. ประกอบด้วยอะตอมชนิดเดียว2. แยกออกโดยวิธีเคมีไม่ได้3. อาจแยกออกโดยวิธีนิวเคลียร์4. เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์    สารประกอบ   
1. ประกอบด้วยอะตอมตั้งแต่ 2 ตัวขึ้นไป2. แยกออกโดยวิธีเคมีได้3. แยกง่ายกว่าธาตุ4. เขียนแทนด้วยสูตร
 
 
ธาตุและสารประกอบ
โดย  นางนฤมล  สินธุรัตน์   อาจารย์ 1  โรงเรียนกันทรารมณ์