ใบความรู้ 
                               เรื่อง  การสร้างเสริมสุขภาพ  สมรรถภาพและการป้องกันโรค
                                     ความสำคัญและคุณประโยชน์ของการป้องกันโรค
        คำกล่าวที่ว่า " ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ "  นั้นเป็นความจริงที่สุด  เพราะว่าคนทุกคนไม่มีใครอยากเจ็บป่วย  เพราะว่าเมื่อเจ็บป่วยแล้วจะอยู่ในภาวะที่ไม่สบายกายไม่สบายใจ  การเจ็บป่วยทรมานจิตใจ  ไม่ใช่เฉพาะผู้ที่เจ็บป่วยเท่านั้น พ่อแม่พี่น้อง คนใกล้ชิด  ก็พลอยทุกข์ทรมานไปด้วย  และยังทำให้เสียเงินทอง  เสียเวลาในการรักษาการเจ็บป่วยนั้น เพื่อกลับคืนสู่สภาพปกติ  หรือมีสุขภาพดีให้เร็วที่สุดอีกด้วย  เมื่อการเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ  นั้นเป็นสิ่งที่ไม่พึ่งปรารถนา  เราจึงต้องการที่จะหลีกเลี่ยงการเจ็บป่วยโดยการป้องกันโรค
        การป้องกันโรค  หมายถึงการกระทำหรืองดกระทำบางสิ่งบางอย่างเพื่อไม่ให้เกิดการเจ็บป่วยหรือเป็นโรคแล้วและการป้องกัน
ไม่ให้กลับเป็นซ้ำในกรณีที่หายจากการเจ็บป่วยเป็นโรคแล้ว
ระดับการป้องกันโรคและหลักการป้องกันโรค
        จากความหมายของการป้องกันโรคดังกล่าวข้างต้นทำให้แบ่งระดับของการป้องกันโรคออกเป็น  3  ระดับ  คือ
                1.        การป้องกันก่อนการเกิดโรคหรือก่อนการเจ็บป่วย  หมายถึง การกระทำหรืองดการกระทำใดๆ  เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการเป็นโรคหรือเกิดการเจ็บป่วยขึ้น เช่น  การดูแลรักษาร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอ  เพื่อไม่ให้เจ็บป่วยได้ง่าย  เช่น  การระวังไม่ให้ยุงลายกัด  เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นโรคไข้เลือดออก การฉีดวัคซีนป้องกันโรคหัด  เป็นต้น
                2.        การป้องกันโรคในระยะที่เกิดโรคหรือเจ็บป่วยขึ้นแล้ว  หมายถึง  การกระทำหรือการงดกระทำใดๆ  ที่จะทำให้อาการเจ็บป่วยจากโรคที่เป็นอยู่นั้นไม่รุนแรงมากขึ้น  หรือหายป่วยจากโรคนั้นโดยเร็วที่สุด  เช่น  การกินยาและปฏิบ้ติตามที่แพทย์สั่งเมื่อป่วย  เป็นต้น
                3.        การป้องกันโรคเมื่อหายจากการเจ็บป่วยด้วยโรคแล้ว  หมายถึง  การกระทำหรือการงดกระทำใดๆ เพื่อป้องกันไม่ให้เจ็บป่วยหรือเกิดเป็นโรคนั้นซ้ำอีกภายหลัง
การป้องกันโรค  มีหลักการที่สำคัญ  2  ประการ คือ
การป้องกันโรคด้วยตนเอง  หมายถึง  การกระทำหรือไม่กระทำบางสิ่งบางอย่างของตนเอง  เพื่อป้องกันไม่ให้ตนเองและคนอื่นๆ  เกิดเจ็บป่วยหรือการเกิดโรคขึ้น  รวมทั้งการป้องกันการระบาดของโรคที่อาจเกิดขึ้นในชุมชนด้วย  สิ่งที่สำคัญที่สุดในประเด็นนี้คือ  การเสริมสร้างสุขภาพเพื่อการป้องกันโรค
การป้องกันโรคระดับบุคคล    มีวิธีการปฏิบัติดังนี้.
        1. ดูแลรักษาสุขภาพให้สุขภาพแข็งแรง  ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ  กินอาหารที่มี
คุณประโยชน์อย่างเพียงพอ  นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ  และลดการสูบบุหรี่
        2. ล้างมือด้วยสบู่และทำให้สะอาดอยู่เสมอ  และใช้ช้อนกลางเมื่อรับประทานอาหารร่วมกับผู้อื่น
        3. หลีกเลี่ยงการเดินทางในประเทศ  หรือพื้นที่ที่มีการระบาดของโรคนี้
        4. ถ้าจำเป็นต้องเดินทางในประเทศหรือที่ที่มีการระบาดของโรคนี้  เมื่อกลับมาจะต้องผ่านกระบวนการตรวจคัดกรอง
ความสำคัญและคุณประโยชน์ของการป้องกันโรค
        คำกล่าวที่ว่า " ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ "  นั้นเป็นความจริงที่สุด  เพราะว่าทุคนไม่มีใครอยากเจ็บป่วย  เพราะว่าเมื่อเจ็บป่วยแล้วจะอยู่ในภาวะที่ไม่สบายกายไม่สบายใจ  การเจ็บป่วยทรมานจิตใจ  ไม่ใช่เฉพาะผู้ที่เจ็บป่วยเท่านั้น  พ่อแม่พี่น้อง ก็พลอยทุกข์ทรมานด้วย และยังทำให้เสียเงินทอง  เสียเวลาในการรักษาการเจ็บป่วยนั้น  เพื่อกลับคืนสภาพปกติและมีสุขภาพดีให้เร็วที่สุดอีกด้วย   เมื่อการเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ  นั้นเป็นสิ่งไม่พึงปรารถนา  เราจึงต้องการที่จะหลีกเลี่ยงการเจ็บป่วยโดยการป้องกันโรค
        การป้องกันโรค  หมายถึง  การกระทหรืองดกระทำบางสิ่งบางอย่างเพื่อไม่ให้เกิดการเจ็บป่วบด้วยโรคต่างๆ  รวมทั้งป้องกันไม่ให้การเจ็บป่วยนั้นรุนแรงมากขึ้นในกรณีที่เจ็บป่วยหรือเป็นโรตแล้วและการป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำในกรณีที่หายจากการเจ็บป่วบเป็นโรคแล้ว
 
        สิ่งแวดล้อมทางสุขภาพมีความสำคัญต่อสุขภาพและชีวิตความเป็นอยู่ของทุกๆ คน  โดยเฉพาะอย่างยิ่งสิ่งแวดล้อมที่บ้านของเรา  เช่นตัวบ้านเรือน  ห้องน้ำ  ห้องส้วม น้ำดื่ม  นำใช้  บริเวณบ้าน  ขยะมูลฝอย  ซึ่งสิ่งแวดล้อมเหล่านี้สมาชิกทุกคนในบ้านจำเป็นต้องเอาใจใสร่วมมือ  และช่วยเหลือกันดูแลรักษาให้ถูกสุขลักษณะอยู่เสมอ  แต่การที่จะดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมทางสุขภาพให้คงทนถาวรและถูกสุขลักษณะ  รวมทั้งได้ผลดีอย่างแท้จริงนั้น  เราต้องมีควมรู้ความเข้าใจถึงลักษณะโดยทั่วไปของสิ่งแวดล้อมแต่ละอย่าง  พร้อมทั้งจะต้องมีความรู้จักวิธีปฏิบัติเพื่อนำไปบำรุงรักษาและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม
        สิ่งแวดล้อมทางสุขภาพ   ซึ่งหมายถึง  สิ่งที่มีชีวิตและสิ่งที่ไม่มีชีวิตต่างๆ  เช่น  คน  สัตว์  พืช  วัตถุหรือสิ่งของอื่นๆ  ทีอยู่รอบๆตัวเรา  และอาจมีอิทธิพลทางตรงและทางอ้อมต่อสุขภาพ  ดังนั้นสิ่งแวดล้อมเหล่านี้จึงมีความสัมพันธ์กับสุขภาพของคนเรามาก
        คนเราต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมตลอดเวลานับตั้งแต่วัยทารกเป็นต้นมา  สุขภาพและชีวิตความเป็นอยู่ของเราจะดีหรือไม่เพียงใดส่วนหนึ่งย่อมขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อม  ซึ่งรอบๆ ตัวเรานั้นมีสิ่งแวดล้อมอยู่มากมายหลายอย่างจนนับไม่ถ้วน  มีทั้งสิ่งแวดล้อมที่ให้คุณแลให้โทษปะปนกันแต่สิ่งแวดล้อมส่วนใหญ่เป็นสิ่งที่มนุษย์สามารถปรับปรุงแก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงให้ดีขึ้นได้โดยเฉพาะบ้านหรือที่อยู่อาศัยและน้ำดื่มน้ำใช้ซึ่งเป็นสิ่งแวดล้อมที่จำเป็นและสำคัญมากในชีวิตประจำวัน  เราสามารถดูแลรักษาให้ถูกสุขลักษณะอยู่ได้เสมอ  ถ้าเมื่อสิ่งแวดล้อมเหล่านี้เกิดปัญหาและเป็นพิษเป็นภัยต่อความเป็นอยู่  เราก็จะต้องปรับปรุงแก้ไขให้ถูกสุขลักษณะและมีสภาพที่ดีขึ้น